ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
79
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
( 62282 - 62279 ) بيست ونهم : أو را هشدار داده است كه به سرانجام كارها بايد توجه داشت ، وبهترين آنها را بايد برگزيد . به وسيلهء قياس مضمرى كه عبارت مورد ذكر در حكم صغراست ، كه در حقيقت چنين مىشود : نتيجهء هر كارى يا سودمند است ويا زيانبخش ، وكبراى آن نيز چنين است : هر كارى را كه چنان پىآمدى داشته باشد لازم است مورد دقّت قرار دهد تا آن را انجام دهد ويا از آن دورى گزيند . ( 62287 - 62283 ) سىام : أو را توجّه داده است بر ضرورت ترك حرص وطمع ، وبر اين كه مبادا خود را در طلب مال وأمثال آن به زحمت اندازد ، به وسيلهء قياس مضمرى كه صغرايش همان است كه بيان داشته است ، وكبراى آن نيز چنين مىشود : وهر آنچه مقدر باشد ، به تو خواهد رسيد ، بنا بر اين سزاوار نيست كه در طلب آن حريص باشى . ( 62289 - 62288 ) سى ويكم : به أو هشدار داده است كه در معاملات همچون داد وستد ، بايد جانب احتياط را در پيش بگيرد ، به وسيلهء قياسي كه جملهء مذكور صغراى آن است ، ودليل اين كه بازرگان خود را به زحمت وخطر مىاندازد اين است كه مال دنيا را دوست دارد وعلاقهمند به كسب مال است ، بنا بر اين در مخاطرهء بىعدالتى نسبت به ديگران است با اين كه وظيفهء أو رعايت عدالت وپايدارى در راه راست است ، ممكن است جنس خوب را براي خودش بگيرد وناقص را به ديگران بدهد ، پس ناگزير در معرض خطر انحراف از راه راست به جانب تفريط وتقصير است . وكبراى قياس چنين مىشود : شخصي كه خود را در مخاطره مىبيند بايد جانب احتياط را در كار مخاطرهآميز خود داشته باشد . ( 62295 - 62290 ) سى ودوم : پس از آن كه أو را به ضرورت احتياط در تجارت وخوددارى از ظلم - ظلم به منظور انباشته كردن ثروت - متوجّه ساخته است ، در همين عبارت ، خاطر نشان كرده كه ، بسا مال اندكى كه پر بركتتر از مال بسيار است ، تا أو بر